با 18909 كيلومترمربع مساحت و 2/1 درصد مساحت كل كشور ايران از آن جهت از ديگر استانهاي كشور متمايز است كه به عنوان مركزيت سياسي جمهوري اسلامي ايران در آن مستقر است. ولي استان و شهر تهران برخلاف آنچه كه تصور مي‌شود علاوه بر محوريت سياسي كه ويژگي آن محسوب مي‌شود داراي ابعاد مختلفي همچون ساير استانهاي ايران و همه شهرها و استانهاي كشورهاي دنيا است. استاني با 13 شهرستان شهريار ، رباط‌كريم ، كرج ، ساوجبلاغ ، نظرآّباد ، ورامين ، اسلامشهر ، شميرانات ، ري ، دماوند ، فيروزكوه ، پاكدشت و تهران و 43 شهر و 1358 آبادي داراي سكنه را از دو جنبه بايد شناخت. تهران قديم كه پشتوانه و هويت فرهنگي مردم و ساكنان آن است و تهران جديد كه ويژگيهاي خاص اعم از مثبت و منفي خود را در ميان ساير استانهاي كشور دارد.
كهن‌ترين نشانه‌ها از حضور انسان‌ بر پهنه و محدوده فعلي استان تهران ، اطراف شهرستان دماوند (يكي از شهرستانهاي استان تهران) پيدا شده است. انسان در اين ناحيه غارنشين بوده است. از اين زمان تا حدود 8 هزار سال پيش ، آثاري از انسان در سطح استان مشاهده نشده و تا دوره‌هاي تاريخي بعد آثار محوطه‌هاي باستاني متعلق به انسان در سطح استان افزوده مي‌شود.

تهران قديم

كهن‌ترين نشانه‌ها از حضور انسان‌ بر پهنه و محدوده فعلي استان تهران ، اطراف شهرستان دماوند (يكي از شهرستانهاي استان تهران) پيدا شده است. انسان در اين ناحيه غارنشين بوده است. از اين زمان تا حدود 8 هزار سال پيش ، آثاري از انسان در سطح استان مشاهده نشده و تا دوره‌هاي تاريخي بعد آثار محوطه‌هاي باستاني متعلق به انسان در سطح استان افزوده مي‌شود كه در ادامه اين مبحث به مهمترين و كهن‌ترين كانونهاي جمعيتي اشاره مي‌شود.

شهرري : شهر ري از نظر تاريخي و قدمت در جنوب شرقي تهران ، با نينوا و بابل هم عهد بوده و از نظر عظمت در سده‌هاي نخستين اسلامي از مهم‌ترين شهرها به شمار مي‌آمده است و جز بغداد و نيشابور ،‌ شهر ري با آن قابل رقابت نبوده است. بايد به حق ، ري را مادر تهران دانست.
 
ورامين : دشت وسيع و حاصلخيز ورامين واقع در جنوب شرقي استان تهران كه توسط رودخانه جاجرود مشروب مي‌شود همواره از نظر كثرت ابنيه تاريخي و باستاني مورد توجه بوده است. كاوشهاي باستان شناسي وجود تمدن در اين ناحيه را به حدود سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح مي‌رساند.
 
تهران : يكي از صدها دهي بوده در زمانهاي بسيار قديم توسط مردم ايران در اطراف ري بنا گرديد. ولي پس از فراز و نشيبهاي طولاني تاريخي در سال 1200 هجري قمري در زمان سلسله قاجاريه به دليل رشد و توسعه‌اي كه يافته بود و همچنين محل گره ارتباطي سه محور مهم مشهد ، ري و قزوين نيز بود به پايتخت و مركز حكومت تبديل شد. در سال 1264 هجري قمري داراي نظام اداري ، سياسي و كانون اصلي مركز ادارات حكومتي ، ديوانخانه‌ها و سفارتخانه‌هاي خارجي شد و به همان ميزان كه تهران از ويژگيهاي شهري و امتيازات پايتخت بودن استفاده مي‌كرد بر جمعيت آن نيز اضافه مي‌شد. در سال 1318 شمسي (1940 ميلادي) افزايش جمعيت آن به مقدار 36 برابر مدت 5/1 قرن بوده است البته درحالي بود كه جمعيت كل كشور ايران در همين مدت تنها 7/1 برابر شده بود. اين روند جمعيتي همچنان به شكل حادي ادامه يافت و جمعيتهاي شهري بسياري اطراف تهران ساخته شد و رشد كرد تا جايي كه اكنون استان تهران را مي‌توان منظومه شهري عظيمي با مركزيت شهر تهران قلمداد نمود. 

از حيث جغرافيايي استان تهران در دامنه جنوبي البرز مركزي و در همسايگي استانهاي مازندران و گيلان از شمال ، استان قم از جنوب شرقي ، استان مركزي از جنوب غربي و استان قزوين از غرب و استان سمنان از شرق قرار گرفته است.
مزيت جغرافيايي استان تهران به گونه‌اي است كه از اين استان مي‌توان با فاصله زماني حدود 3 ساعت از يك سو به نواحي معتدل درياي خزر در شمال كشور و يا به خطه كوير مركزي ايران در جنوب استان رسيد.
استان تهران همچنين داراي 35 رودخانه كه مهمترين آنها روخانه‌هاي جاجرود ، حبله رود ، رود كرج و رود شور است. از حيث آب و هوايي ، استان در فصول سرد سال متاثر از سيستم‌هاي شمالي ، شمال غربي و جنوب غربي سرد و خشك بوده و در تابستانها به لحاظ همجواري با كوير داراي آب و هواي گرم و خشك و غبار آلوده مي‌باشد.
از نظر جمعيت ، استان تهران كه به مهمترين كانون جمعيتي ايران معروف است داراي 12134756 نفر جمعيت بوده كه از اين تعداد بيش از 86 درصد آنها در شهرها و بقيه در روستاها زندگي مي‌كنند. اين مسئله نيز حاكي از رشد جمعيت اين استان به ميزان 5/2 درصد در سال مي‌باشد كه عمدتا ناشي از مهاجرتهايي است كه از نقاط مختلف كشور به اين استان صورت مي‌گيرد. به گونه‌اي كه استان تهران حدود 5/17 درصد جمعيت كشور را در خود جاي داده است. در عين حال سهم جمعيت استان از جمعيت كل كشور حدود 18 درصد است كه نشان دهنده بالاتر بودن رشد جمعيت استان از رشد كشور و در نتيجه مهاجر پذير بودن استان تهران است. اين مهاجرپذيري طي سالهاي 1355 تا 1381 بيش از يك ميليون و پانصد هزار نفر جمعيت اضافي براي استان به همراه داشته است. از مجموع كل جمعيت استان 34 درصد در گروه سني زير 15 سال ، 62 درصد در گروه سني 15 تا 64 سال و 4 درصد در گروه سني بالاي 65 سال قرار دارند. به همين دليل ساخت جمعيتي استان را جوانان تشكيل داده‌اند كه بيشتر به دليل ادامه تحصيلات عالي (دانشگاهي) به مركز استان يعني شهر تهران مهاجرت مي‌كنند.
اما استان تهران از حيث ميزان با سوادي ساكنان آن نيز رشد بسياري داشته است. در واقع ميزان با سوادي كل جمعيت بالاي شش سال از 9/72 درصد در سال 1355 (5/79 درصد مردان ، 4/64 درصد زنان) در سال 1381 به 3/94 درصد (9/93 درصد مردان و 9/97 درصد زنان) افزايش يافته است. از كل جمعيت دهساله و بيشتر استان تهران نيز 37 درصد فعالند كه 6/61 درصد در بخش خدمات ، 35 درصد در بخش صنعت و 6/3 درصد نيز در بخش كشاورزي به فعاليت مشغولند. از حيث اقتصادي استان تهران داراي 30 درصد صنايع ، 26 درصد از كارخانجات بزرگ ، 40 درصد بازار مصرف كل كشور ، 40 درصد صنايع غذايي و 40 درصد تعاوني‌هاي كل كشور ايران است. در بخش كشاورزي و دامداري و صنعت كشاورزي، 44 درصد از توليد گل و گياه كل كشور را توليد مي‌كند و به برخي از كشورهاي دنيا نيز صادر مي‌كند.
استان تهران حدود 5 درصد ارزش افزوده بخش كشاورزي ، 16 درصد ارزش افزوده بخش صنعت و 37 درصد ارزش افزوده بخش خدمات كشور را توليد مي‌كند. حدود 20 درصد شاغلان كشور و بيش از 25 درصد شاغلان بخش عمومي كشور در اين استان فعاليت دارند.
بخش خدمات با توليد بيش از 70 درصد ارزش افزوده كشور مهمترين بخش فعاليت استان محسوب مي‌شود. در واقع به واسطه همين شاخصه‌هاي اقتصادي و جايگاه ويژه‌اي كه اين استان در اقتصاد كلان كشور ايران دارد ، مي‌توان گفت كه استان تهران به تنهايي يك سوم قدرت اقتصادي كل كشور ايران را دارا است اما كالبد شكافي اقتصادي استان تهران نشان مي‌دهد كه بخش خدمات مهمترين بخش اقتصادي استان است و صنعت در رده بعدي قرار دارد.
استقرار ظرفيتهاي توليدي متعدد صنعتي در استان ، به كارگيري تكنولوژي پيشرفته و بهره‌وري بالاي استان در اين بخش نسبت به سطح ملي (يك سوم تعداد كارگاهها و بيش از يك سوم شاغلين كارگاههاي بزرگ صنعتي به اين استان اختصاص دارد) ، عهده‌دار بودن نقش توزيع كالا در سطح ملي و بهره‌‌گيري از ترمينالهاي بزرگ زميني و هوايي و نيز تمركز خدمات بازرگاني و تجاري و داشتن نقش مسلط در عرصه خدمات ملي و بين‌المللي ، برخورداري از نيروي انساني ماهر و متخصص در بخشهاي مختلف اقتصادي و مشاركت فعال بخش خصوصي در فعاليتهاي توليدي و توان بالاي اشتغالزايي اين بخش باتوجه به حجم وسيع سرمايه‌گذاري آن و پتانسيل‌هاي نسبتا وسيع كشاورزي به همراه امكانات بكارگيري تكنولوژي معدن در اين بخش، ويژگيهاي كلي اقتصاد استان تهران را تشكيل مي‌دهند. 

صنعت و معدن

 تعداد كارگاههاي صنعتي استان تهران 107494 كارگاه بوده كه از اين تعداد 5/11 درصد در فعاليتهاي صنايع مواد غذايي ، آشاميدني و . . . ، 33 درصد در فعاليتهاي صنايع نساجي ، پوشاك و چرم ، 17 درصد در فعاليتهاي صنايع چوب و محصولات چوبي ، 8/2 درصد در فعاليتهاي كاغذ ، مقوا ، چاپ و انتشار ، 7/3 درصد در صنايع شيميايي نفت و ذغال سنگ ، 7/3 درصد در صنايع محصولات كاني غيرفلزي ، 7/18 درصد در صنايع توليد فلزات اساسي ، 9/8 درصد در فعاليتهاي صنايع ماشين آلات و تجهيزات و . . . و مابقي در صنايع متفرقه مشغول فعاليتند. از ميزان كل كارگاههاي صنعتي 7/84 درصد نيز در نقاط شهري استان و 3/15 درصد در نقاط روستايي مستقر مي‌باشند كه به همين نسبت شاغلين اين بخش نيز 5/79 درصد در نقاط شهري و 3/15 درصد نيز در نقاط روستايي مستقر مي‌باشند كه به همين نسبت شاغلين اين بخش نيز 5/79 درصد در نقاط شهري و 5/20 درصد نيز در نقاط روستايي استان مشغول فعاليتند.
فعاليت معادن در استان تهران نيز در زمينه استخراج ذغال سنگ ، استخراج مواد نفتي ، استخراج سنگهاي معدني ،‌ استخراج سنگهاي فلزي و استخراج ساير سنگهاي معدني (نمك ، مواد شيميايي) انجام مي‌گيرد. بالاترين ميزان وجود معادن در استان تهران شامل استخراج مواد معدني شيميايي و استخراج نمك با 80 درصد سهم اشتغال در اين بخش ، 31 درصد كل شاغلين را تشكيل مي‌دهند ، استخراج ذغال سنگ با 2/3 درصد از كل كارگاههاي معدني ،‌ استخراج مواد نفتي با 2/10 درصد از كل كارگاه‌ها ، بالاترين سهم را از نظر ميزان شاغلين يعني سهمي بالغ بر 60 درصد را شامل مي‌شود.

كشاورزي

اما در بخش اقتصاد ،‌ كشاورزي يكي از ركنهاي اصلي اقتصاد استان تهران محسوب مي‌شود. سطح زيركشت محصولات زارعي استان شامل غلات ، حبوبات محصولات جاليزي ، سبزيجات، نباتات علوفه‌اي و ساير محصولات مي‌باشد كه برابر 130309 هكتار و توليد محصولات زراعي 1846705 تن مي‌باشد. 36 درصد مساحت كل استان تهران زير كشت گندم قرار دارد. كه شهرستان ورامين بيشترين سطح زير كشت گندم قرار دارد. كه شهرستان ورامين بيشترين سطح زير كشت گندم را داراست كه تمامي آن بصورت كشت آبي است.

آموزش عالي

يكي از بارزترين روندهاي رو به رشد در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي رشد كمي بخش آموزش عالي بوده است. استان تهران در سال تحصيلي 58-57 حدود 60 درصد دانشجويان كشور را به خود اختصاص مي‌داده اما تعداد اين دانشجويان تنها 57418 نفر بوده است در حاليكه در سال تحصيلي 82-81 شاهد حضور 419014 دانشجو در دانشگاههايي كه ازطريق كنكور سراسري دانشجو مي‌پذيرند (175965 نفر) و دانشگاه آزاد اسلامي (243049 نفر) در استان تهران بوده‌ايم. در حاليكه جمعيت استان تهران در فاصله سالهاي 81-57 حدودا 1/2 برابر شده تعداد دانشجويان استان در همين مدت بيش از 7 برابر شده است به اين ترتيب در سال 57 از هر 100 نفر جمعيت استان يك نفر و در سال 81 از هر 29 نفر يك نفر دانشجو بوده است در نتيجه رشد تعداد دانشجويان در مقايسه با رشد جمعيت نيز قابل توجه مي‌باشد. لازم به ذكر است در اين محاسبات دانشجويان دانشگاههاي نظامي و غير وابسته به وزارت علوم و فن‌آوري دخالت داده نشده است.
در بيست و پنجساله اخير سياستهاي كشور به رشد دوره‌هاي كارشناسي ارشد و دكتري در استان تهران معطوف بوده بطوريكه در سال تحصيلي 82-81 تعداد 41630 دانشجوي كارشناسي ارشد و 16913 دانشجوي دكتراي حرفه‌اي و تخصصي پزشكي و 7485 دانشجوي دكتراي تخصصي غير پزشكي در استان مشغول به تحصيل بوده‌اند.
در سالهاي اخير نسبت جنسي دانشجويان به نفع دانشجويان دختر تغيير چشمگيري يافته و در سال تحصيلي 82-81 حدود 3/53 درصد دانشجويان (223611 نفر) را زنان تشكيل مي‌داده‌اند.
تعداد اعضاي هيئت علمي دانشگاهها نيز رشد قابل توجهي داشته و از 3289 نفر در سال تحصيلي 57-56 به 21605 نفر در سال تحصيلي 82-81 رسيده و 6/6 برابر شده است. در نتيجه در سال تحصيلي 82-81 در مقابل هر عضو هيئت علمي در دانشگاههاي مرتبط با كنكور سراسري 14 دانشجو وجود داشته ، كه از رقم مشابه در سال تحصيلي 57-56 كه 17 دانشجو مي‌باشد وضعيت مناسبتري را نشان مي‌دهد ، اما در دانشگاه آزاد اسلامي در مقابل هر عضو هيئت علمي در سال تحصيلي 82-81 حدود 26 دانشجو وجود داشته است.

بهداشت و درمان

در استان تهران تا سال 1361 تنها 151 خانه بهداشت روستايي وجود داشته كه تا سال 1381 به 293 خانه بهداشت روستايي رسيده است. تعداد مراكز بهداشتي و درماني شهري نيز از 109 مركز در سال 61 به 640 مركز در سال 81 رسيده است به اين ترتيب سرانه جمعيتي هر مركز بهداشتي و درماني شهري از حدود 64000 نفر در سال 61 به حدود 17000 نفر در سال 81 كاهش يافته است. در همين مدت تعداد مراكز بهداشتي و درماني روستايي از 34 مركز در سال 61 (با بار جمعيتي حدود 14000 نفر براي هر مركز)‌ افزايش داشته است بايد توجه داشت اين مراكز به همراه خانه‌هاي بهداشت روستايي امور بهداشت و درمان روستاها را تحت پوشش دارند.
همچنين تعداد تخت‌هاي بيمارستاني در استان تهران از 21181 تخت در سال 61 به 27128 تخت بيمارستاني ثابت در سال 80 افزايش يافته و سرانه جمعيتي تخت بيمارستاني به 443 نفر مي‌رسد كه كماكان سرانه نسبتا مطلوبي است.
تعداد پزشكان شاغل در مراكز دولتي بخش بهداشت و درمان استان تهران در سال 62 معادل 1897 نفر بوده است كه در مقابل تعداد پزشكان شاغل در دانشگاههاي علوم پزشكي استان در سال 81 به 4705 پزشك رسيده كه شامل 3783 پزشك متخصص نيز مي‌گردد.
در فاصله سالهاي 1361 تا 1381 تعداد آزمايشگاههاي تشخيص طبي از 333 واحد به 756 واحد (3/2 برابر) افزايش يافته است.
در دهه اخير توليد فرآورده‌هاي خوني به دليل گسترش بيماريهاي همچون ايدز و هپاتيت حساسيت ويژه‌اي يافته است. تا سال 1367 سازمان انتقال خون استان تهران صرفا داراي 1 مركز ثابت بوده كه تا سال 81 تعداد مراكز انتقال خود در سطح استان به 10 مركز ثابت افزايش يافته است.

فرهنگ ، هنر و تربيت بدني

در استان تهران موسسات و نهادهايي استقرار دارد كه به امور فرهنگي در سطح ملي و حتي در سطح بين‌المللي مي‌پردازند اما از حيث امكانات و تاسيساتي كه حوزه مسئوليت دستگاههاي اجرايي استان به ارائه خدمات خاص به مردم استان مي‌پردازند بايد گفت كه در سال 1381 ، تعداد كتابخانه‌هاي استان 91 كتابخانه با 1030484 كتاب بوده كه براي 174308 نفر از اعضاء سرويس مي‌داده است. اين در حالي است كه در سال 1360 تعداد كتابخانه‌هاي استان تهران 16 كتابخانه بود در مقابل 218360 جلد كتاب و 24347 نفر عضو در فاصله سالهاي 60 تا 81 تعداد كتابخانه‌هاي عمومي وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در استان تهران 6/5 برابر، تعداد كتابها 7/5 برابر و تعداد اعضاء كتابخانه‌ها 6/6 برابر شده است پيشي گرفته است.
همچنين تعداد مراكز فرهنگي و هنري وابسته به كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان از 30 مركز در زمان پيروزي انقلاب اسلامي به 56 مركز در سال 81 افزايش يافته است.
از دهه 70 شهرداريها نيز باتوجه به قانون شهرداريها و نياز روز افزون جامعه وارد عرصه فعاليتهاي فرهنگي و هنري شدند كه شهرداري تهران در اين زمينه نيز پيشتاز بوده و در حال حاضر 10 مركز فرهنگي و هنري شهرداري در شهر تهران فعاليت دارد.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي به بعد پرورش در نظام آموزش و پرورش كشور بيشتر سوم شد و نسبت به تاسيس و احداث كانونهاي تربيتي و اردوگاههاي پرورشي توسط وزارت آموزش و پرورش اقدام گرديد كه در اين جهت در حال حاضر 12 اردوگاه پرورشي و 40 كاكنون فرهنگي و تربيتي در استان تهران فعاليت دارند.
باتوجه در نظام اسلامي پذيرش به محتواي بسياري از فيلمهاي سينمايي و برنامه تاتر در قبل از پيروزي انقلاب اسلامي امكانپذير نبود بهمين جهت آمار مربوط به اين فعاليتها كاهش پيدا كرده و علي‌رغم رونق نسبي سالهاي اخير هنوز به ارقام قبل از پيروزي انقلاب اسلامي نرسيده است بطوريكه تعداد سينماهاي شهر تهران تهران از 111 سينما در سال 55 به 88 سينما و در سال 81 كاهش يافته است.
در مقابل تعداد چاپخانه‌ها از 625 چاپخانه در سال 65 به 2545 چاپخانه در سال 81 (4 برابر) افزايش يافته كه خود نشاندهنده رونق فعاليتهاي فرهنگي مكتوب مي‌باشد.
فعاليتهاي ورزشي بخصوص از دهه 70 رونق مضاعفي يافته است و در تهران نيز كه محل برگزاري بسياري از رويدادهاي بزرگ ورزشي در سطح ملي و بين‌المللي مي‌باشد رونق فعاليتهاي ورزشي در سالهاي اخير كاملا محسوس است.
تعداد كل اماكن ورزشي در اختيار اداره كل تربيت بدني استان از 68 مكان ورزشي در سال 57 به 485 مكان (7 برابر) در سال 82 افزايش يافته است و ظرفيت اين ورزشگاهها نيز هفت برابر شده است اما بعلت افزايش جمعيت رشد سرانه فضاي روزشي استان از 3/3 برابر تجاوز نكرده و از 52% مترمربع در سال 57 به 173% مترمربع در سال 82 رسيده است.
به آمار اماكن ورزشي اداره كل تربيت بدني بايد آمار اماكن ورزشي در اختيار سازمان تربيت‌بدني كشور ، اماكن ورزشي اختصاصي كارگران ، اماكن ورزشي آموزش و پرورش ، اماكن ورزشي دانشگاهها ،‌ اماكن اختصاصي ساير دستگاههاي دولتي و اماكن ورزشي بخش خصوصي (1805 مكان ورزشي در سال 81) را افزود.
تعداد كل ورزشكاران عضو هيئت‌هاي ورزشي نيز رشد قابل توجهي يافته و از 19562 ورزشكار (18633 مرد و 929 زن) در سال 57 به 271976 ورزشكار (242220 مرد و 29756 زن) در سال 80 رسيده و حدودا 14 برابر شده است. علي‌رغم رشد سريع ورزشكاران زن بايد اذعان نمود فعاليت ورزشي زنان نسبت به مردان و بالاخص نسبت به جمعيت زنان استان هنوز در سطح قابل قبول قرار ندارد.

قابليتهاي توسعه در استان تهران

استان تهران در ابعاد مختلف جمعيت ، اشتغال ، توليد ، خدمات ، كشاورزي و منابع طبيعي ، زيربناها از توانائيها و قابليتهاي قابل توجهي برخوردار است كه اهم آنها به شرح زير مي‌باشد :

در اختيار داشتن بزرگترين بازار مصرف كشور با سهم 18 درصد از جمعيت كل كشور و سهم 24 درصدي از جمعيت شهرنشين كشور
برخورداري از نيروي انساني ماهر و متخصص با بهره‌وري بالا به گونه‌اي كه بهره‌وري نيروي كار در استان تهران 4/1 برابر متوسط كشور است
برخورداري از توان توليدي بالا در بخش خدمات با اختصاص 37 درصد ارزش افزوده بخش خدمات كشور به خود
وجود شبكه‌هاي زيربنايي نسبتا قابل توجه و در اختيار داشتن مركزيت بسياري از شبكه‌ها
تمركز واحدهاي درماني ملي و منطقه‌اي ، به خصوص واحدهاي تخصصي و فوق تخصصي و مراكز آموزش عالي عمده كشور در استان
بهره‌مندي از توان اجرايي و فني قابل توجه در قالب مشاوران و پيمانكاران دولتي و خصوصي

گردشگري 

آثار مهم تاريخي و طبيعي شهرستانهاي استان تهران به شرح زير قابل ارائه مي‌باشد :

موزه ايران باستان كه در تهران بوده و داراي آثار هنري و تزئينات و شيوه‌هاي معماري متعددي مي‌باشد.
كوه دماوند ، در شهرستان دماوند واقع بوده ، مرتفع‌ترين كوه ايران و داراي دامنه‌ها و دشتهاي تفرجگاهي و آبشار يخي كه از نادرترين آبشارهاي جهان است.
پارك ملي خجير و سرخه‌ حصار كه در تهران واقع مي‌باشد اين پارك داراي رودخانه پر آب ، گونه‌هاي نادر حيواني ، مجاورت با سد لتيان و زيستگاه انواع پرندگان مي‌باشد.
مسجد جامع ورامين : در شهر ورامين و داراي قدمت تاريخي و خصوصيات معماري متنوع مي‌باشد.
موزه جواهرات ملي در شهر تهران و داراي قدمت و آثر ذيقيمت و ارزشمند مي‌باشد.
بازار تهران در شهر تهران كه قدمت آن به دوره قاجاريه برمي‌گردد كه مركز اصلي داد و ستد شهر تهران بافت و شيوه معماري و شبكه بندي و داراي تيمچه‌هاي متعدد مي‌باشد.
كاخ بهارستان : در ميدان بهارستان تهران كه قدمت آن به قرن 13 هـ ق برمي‌گردد و داراي خصوصيات معماري متنوعي مي‌باشد.
درياچه سد اميركبير : در شهر كرج و به دليل نزديكي به تهران ، وسعت قابل توجه ، آب و هواي خنك و مطبوع ، زيبايي چشم‌اندازها تفرجگاه عده زيادي از مردم مي‌باشد.
دره جاده چالوس : در شهر كرج از زيباترين دره‌هاي ايران داراي چشم‌اندازي منحصر به فرد ، رودخانه پر آب مجاورت به ارتفاعات كوهستاني كندوان و سد اميركبير مي‌باشد.
دره اوين-دركه : در شميرانات از زيباترين دره‌هاي ايران ، داراي چشم اندازي منحصر به فرد، رودخانه پرآب و مجاورت با ارتفاعات كوهستاني كندوان و سد اميركبير مي‌باشد.